Dzieje książki rękopiśmiennej

Tematy ćwiczeń    

  1. Wprowadzenie do problematyki dziejów książki rękopiśmiennej. 
  2. Pierwsze formy przekazywania informacji. Najstarsze materiały i narzędzia piśmiennicze. 11. 03. 2020
  3. Na drodze do pisma alfabetycznego. Alfabet w świecie starożytnym. 18. 03. 2020 
  4. Kodeks w starożytnej cywilizacji Grecji i Rzymu. Wytwarzanie i rozpowszechnianie. Użytkownicy. Dzieje Bibliotek. 25. 03. 2020
  5. Znaczenie papieru dla rozwoju kodeksu. Wynalezienie papieru. Produkcja. 1. 04. 2020
  6. Struktura książki. Przemiany cywilizacyjne i materiałowe. Książka dalekowschodnia i europejska. 8. 04. 2020
  7. Książka rękopiśmienna w kulturze arabskiej. Treści oraz sztuka ornamentu. Wytwarzanie i handel księgarski.  15. 04. 2020
  8. Książka w kulturze bizantyjskiej. Sztuka iluminatorska. Oprawa. 22. 04. 2020
  9. Klasztory i biblioteki wczesnośredniowieczne. Książka anglo-iryjska.  
  10. Działalność Cyryla i Metodego. Książka słowiańska.
  11. Książka we wczesnym średniowieczu. Renesans karoliński. Skryptoria i biblioteki. 
  12. Typy pisma w Europie średniowiecznej. Renesans Ottoński. Szkoły iluminatorskie, romańskie malarstwo książkowe. Ośrodki wytwarzania, tematyka, kręgi użytkowników, gromadzenie.
  13. Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej. 
  14. Struktura inkunabułów. Ośrodki typograficzne wczesnego drukarstwa. 
  15. Podsumowanie zajęć.

Literatura  Lista dostępna na USOS web. Podstawa obowiązująca nasze zajęcia to publikacja poniżej. Jeśli nie masz swojego egzemplarza lub nie wypożyczyłeś książki to możliwe jest udostępnienie pdf.

Bieńkowska B. Książka na przestrzeni dziejów. Warszawa 2005. 

  1. Ćwiczenia 27. 05. 2020 
Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej. 
Dzień dobry! witam Was na kolejnych naszych ćwiczeniach. Będzie to ostatni merytoryczny temat w tym semestrze. 
direct hit Zagadnienie książki na terenie ziem polskich otwiera PREZENTACJA 
Na podstawie powyższego materiału oraz lektury np. Potkowski E.: Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej. Warszawa 1984. 
  • Wskaż źródła pierwszych ksiąg rękopiśmiennych na ziemiach polskich.
  • Omów proces tworzenia książki rękopiśmiennej.
  • Podaj przykłady książek rękopiśmiennych powstałych na terenie ziem polskich. 
  • Określ tematykę dzieł.
  • Podaj przykłady księgozbiorów średniowiecznych.
 
Metoda realizacji pencil Przeczytaj materiał, przemyśl i zapamiętaj lub opracuj notatki, będą przydatne w ramach przygotowań do zaliczenia przedmiotu! 
 
Metoda realizacji pencil Odnotuj i prześlij mail z przykładami 3 kodeksów z tego okresu envelope with arrow dydaktyka.bialy@gmail.com do dnia 1 czerwca 2020. 
 
GALERIA KSIĄŻKI RĘKOPIŚMIENNEJ ………( wypełnijcie ją )

Karta z Psałterza floriańskiego. 

Miniatura z Kodeksu Egderta, rękopis X wieku. 

  1. Ćwiczenia 20. 05. 2020 
Typy pisma w Europie średniowiecznej. Renesans Ottoński. Szkoły iluminatorskie, romańskie malarstwo książkowe. Ośrodki wytwarzania, tematyka, kręgi użytkowników, gromadzenie.
Dzień dobry! Zapraszam Państwa do realizacji niniejszego tematu ćwiczeniach slightly smiling face który wprowadza nas w obszar bliskim nam choćby dlatego, że lokuje się u progu powstania państwa polskiego. 
direct hit Jako wprowadzenie do tematu odwołajmy się do właściwych fragmentów publikacji B. Bieńkowskiej: Książka na przestrzeni… 
  • Określ czas i miejsce renesansu Ottońskiego ?
  • Czy potrafisz podać najważniejsze ośrodki wytwarzania i tematykę książek ?
  • Czy umiesz wskazać kręgi użytkowników książki oraz jej tematykę ? 
 
Metoda realizacji pencil Lektura własna. 
  1. Ćwiczenia 13. 05. 2020
Książka we wczesnym średniowieczu. Renesans karoliński. Skryptoria i biblioteki.
direct hit Nazwę “Renesans karoliński” zawdzięczamy Karolowi Wielkiemu, który budując nowe imperium pamiętał o umocnieniu pozycji o obszarze nauki i kultury. Wspierał rozwój szkolnictwa (trzy i czterostopniowy poziom nauczania), a jego reforma ustroju przyczyniła się do zachowania licznych pamiątek. Książki i skryptoria odegrały w tym procesie istotne znaczenie.  Zapraszam do zapoznania się z Prezentacja 1 ; Prezentacja 2
  • Czy potrafisz wskazać najważniejsze miejsca dla tego okresu?
  • Czy umiesz wyjaśnić proces kopiowania książek, wskazać najważniejsze skryptoria?
  • Podaj cechy minuskuły karolińskiej. 
Metoda realizacji pencil Przeczytaj materiał, przemyśl i zapamiętaj lub opracuj notatki na potrzeby zaliczenia z przedmiotu. 

minuskuła karolińska

Kodeks Zografski 

  1. Ćwiczenia 6. 05. 2020
Działalność Cyryla i Metodego. Książka słowiańska.
direct hit Szanowni Studenci, dzięki Waszej aktywności i zrealizowanym prezentacjom i notatkom, ćwiczenia zyskują wymiar wspólnie opracowanego materiału. Zapraszam na kolejny temat, który wprowadza w zagadnienia książki rękopiśmiennej terenów słowiańskich. Odsyłam do podręcznika i właściwych fragmentów dotyczących naszego zagadnienia. Ponadto trzy zespoły opracowały materiał w formie Prezentacja 1 ; Prezentacja 2 ; Prezentacja 3
 
Czy potrafisz odpowiedzieć na poniższe pytania?
  • Wyjaśnij, na bazie jakiego alfabety powstała cyrylica.
  • Zapamiętaj kim byli Cyryl i Metody.
  • Wskaż osiągnięcia Cyryla i Metodego.
  • Podaj przykłady wykorzystania tych osiągnięć. 
Metoda realizacji pencil Przeczytaj materiał, przemyśl i zapamiętaj lub opracuj notatki na potrzeby zaliczenia z przedmiotu. 
 
four leaf clover Proszę pamiętać, że moje konsultacje to czas dla was.
9. Ćwiczenia 29. 04. 2020
  Klasztory i biblioteki wczesnośredniowieczne. Książka anglo-iryjska.
  direct hit Wprowadzeniem do tematu nich będzie tekst Książka na przestrzeni dziejów, s. 49-51.  Okres wczesnego średniowiecza Europy Zachodniej jest świadectwem kolejnych przemian na kartach historii książki. Interesować nas będzie wpływ polityki na przemiany organizacyjne państw. Dynamikę przeobrażeń inicjowało chrześcijaństwo. 
  • Czy potrafisz wyjaśnić w jakich aspektach chrześcijaństwo wpływało rozwój książki ?
  • Czy umiesz podać przykłady księgozbiorów wczesnośredniowiecznych ? 
  • Charakterystyczne dla tego okresu jest również zdobnictwo książkowe. Czy potrafisz podać przykłady kodeksów wczesnośredniowiecznych ? 
 
Przeczytaj ciekawe prace koleżanek:
 
Metoda realizacji pencil Zapamiętaj albo zrób notatkę, jak wolisz. Notatkę zachowaj dla siebie. Ta wiedza przyda się do egzaminu! 

Księga z Kells, tekst  z Ewangelii według św Jana spisany majuskułą. 

Menologium Bazylego II, kodeks bizantyjski z X w. 

8. Ćwiczenia 22. 04. 2020 
  Książka w kulturze bizantyjskiej. Sztuka iluminatorska. Oprawa
  direct hit Jako wprowadzenie do tematu niech posłuży nam tekst Książka na przestrzeni dziejów, s. 41-44. Następnie przeczytaj ciekawe prace koleżanek: 1 PREZENTACJA ; 2 PREZENTACJA.   
  • Wskaż ramy czasowe i obszar geograficzny omawianego tematu.
  • Zapamiętaj czym jest iluminacja i określ funkcję iluminatorstwa książkowego.
  • Określ charakterystyczne cechy oprawy bizantyjskiej.
  • Nakreśl tematykę tekstów bizantyjskich.
 
  Metoda realizacji pencil Zapamiętaj albo zrób notatkę, jak wolisz. Notatkę zachowaj dla siebie. Ta wiedza przyda się do egzaminu! 
  1. Ćwiczenia  15 kwietnia 2020 r. 
 
direct hit Tematem ćwiczeń jest Książka rękopiśmienna w kulturze arabskiej. Treści oraz sztuka ornamentu. Wytwarzanie i handel księgarski.
Przeczytaj prezentację koleżanki. Zapamiętaj lub zanotuj ważne informacje.   PREZENTACJA 
 
direct hit Test sprawdzający poziom wiedzy z ćwiczeń.  
 

foto:  by Pexels Jeshoots.com

  1. Ćwiczenia 8 kwietnia 2020 r.
Struktura książki. Przemiany cywilizacyjne i materiałowe. Książka dalekowschodnia i europejska.
direct hit Wiemy już, że pierwszymi nośnikami na których zapisywano treść były kamienie potem tabliczki gliniane następnie papirus, aż po papier. Zwróć uwagę, że każdy z tych surowców wymagał coraz większej obróbki czy raczej technicznych umiejętności nabywanych przez kolejne cywilizacje. Dzisiejsze ćwiczenia mają na celu przybliżyć nas do struktury kodeksu.
 
Jeszcze raz obejrzyj i przeczytaj Prezentację ukazując budowę książki w dwóch różnych przestrzeniach kulturowych. Te ćwiczenia przeznaczamy na utrwalenie materiału. 
 
Metoda realizacji pencil Zapamiętaj albo zrób notatkę, jak wolisz. Notatkę zachowaj dla siebie. Ta wiedza przyda się do egzaminu! 
 
Na pierwszych zajęciach po przerwie świątecznej przewiduję test online sprawdzający wiedzą ze zrealizowanego materiału.
  1. Ćwiczenia 1 kwietnia 2020 r.
Znaczenie papieru dla rozwoju kodeksu. Wynalezienie papieru. Produkcja.
 
direct hit Wynalezienie i produkcja. Na podstawie źródeł np. Wikipedia lub innych rzetelnych informacji poznaj historię i okoliczności wynalezienia papieru. 
 
direct hit  Znaczenie papieru dla rozwoju kodeksu. 
  • Na podstawie Książka na przestrzeni dziejów, s. 37  poznaj historię formy kodeksu czyli kształt nośnika informacji, dzisiejszą książkę.
  • Dowiedz się jakie jest znaczenie terminu Kodeks na podstawie słownika na końcu ww publikacji.
  • Zobacz historię kodeksu PREZENTACJA
 

direct hit Piękno papieru w książce. Papier pełni w książce zasadniczą funkcję. Na papierowych stronach odnotowywano informacje. Z papierowych arkuszy wykonywano okładki. Na wygląd papieru mają wpływ tradycje kulturowe, wartości estetyczne oraz składniki dostępne w środowisku naturalnym, przyrodzie jak np. morwa, len.  

four leaf clover Materiał dodatkowy dla chętnych.
  • O historii zdobieniu papierów można czerpać wiedzę z tekstu Jana Grochockiego 
  • Historia zdobienia papieru TU i TU
 
Metoda realizacji pencil Zapamiętaj albo zrób notatkę, jak wolisz. Notatkę zachowaj dla siebie. 

Dittico di rambona, koniec IX wieku.

 

Na pierwszych zajęciach po przerwie świątecznej przewiduję test online sprawdzający wiedzę ze zrealizowanego materiału.

Forum Romanum, foto. J. Biały

  1. Ćwiczenia 25 marca 2020 r. 
Kodeks w starożytnej cywilizacji Egiptu, Mezopotamii, Grecji i Rzymu. Wytwarzanie i rozpowszechnianie. Użytkownicy. Dzieje Bibliotek.
direct hit Przeczytaj roz. III Bieńkowska B. Książka na przestrzeni dziejów. Zwróć uwagę, że wraz z rozwojem umiejętności pisania rozwijała się potęga gospodarcza, społeczna, polityczna ect… danej cywilizacji. Ponadto omawiany okres obejmuje całe tysiąclecia… 
  1. Egipcjanie posługiwali się pismem monumentalnym – hieroglificznym, a także opanowali produkcję papirusu.
  2. Cywilizacja Mezopotamii pozostawiła po sobie pierwsze formy bibliotek świątynnych. Zauważ, że ta kultura stworzyła kodeks Hammurabiego, Bibliotekę Asurbanipala. Czym są te artefakty? Jakie inne pamiątki piśmiennicze potrafisz wymienić?
  3. Kultura starożytnej Grecji. Zwróć uwagę jak szeroki kontekst zajmuje tu twórczość książkowa:
  • własny alfabet, 
  • Użytkownicy – rozwój umiejętności pisania czytania – rozwój szkolnictwa. Kultura teatru, recytacji, muzyki
  • Imiona uczonych, artystów, nauczycieli, polityków.
  • Wytwarzanie – kopiści, biblioteki, nowy materiał -pergamin.
  1. Kultura starożytnego Rzymu.
  • Nauka i rozwinięte pismo łacińskie. 
  • Biblioteki jako łup wojenny. Biblioteki publiczne – przykłady. 
  • Wytwarzanie. Nowa forma książki – KODEKS.
Metoda realizacji pencil Przeczytaj. Zapamiętaj albo zrób notatki. Zachowaj wiedzę przyda się do testu na zakończenie semestru. PS. Po tych ćwiczeniach nie przesyłaj notatek.
 3. Ćwiczenia  18 marca 2020 r.
 Na drodze do pisma alfabetycznego. Alfabet w świecie starożytnym.
direct hit Na podstawie lektury B. Bieńkowska Książka na przestrzeni dziejów, roz. II:
  • Określ podstawowe funkcje pisma.
  • Kariera pisma alfabetycznego. Pismo: fenickie, greckie, łacińskie. Określ kulturę wykorzystująca dany alfabet, czas funkcjonowania.  
 Metoda realizacji pencil Zrób notatkę lub mapę myśli do tekstu jak wolisz, to pomaga uporządkować wiadomości oraz określa obszary poznanej przez Ciebie wiedzy. 
 
envelope with arrow Notatkę tych ćwiczeń prześlij w formie Doc / Paper / PowerPoint  do dnia 20 marca 2020 na adres: dydaktyka.bialy@gmail.com

foto. Andrea Piacquadio

 

2. Ćwiczenia  11 marca 2020 r.
Pierwsze formy przekazywania informacji. Najstarsze materiały i narzędzia piśmiennicze.
 
direct hit Na podstawie lektury B. Bieńkowska Książka na przestrzeni dziejów, roz. II:
  • Nakreśl ogólne ramy czasowe.
  • Malowidła ścienne z 17-11 w p.n.e. Jakie treści/komunikaty zawierały?
  • Tablice z pismem klinowym – Podaj lata wykorzystywanie tego nośnika informacji? Wyjaśni skąd kształt i nazwa tego nośnika? W jakiej kulturze/społeczności wykorzystywano tablice klinowe.
  • Hieroglify. Napisz jakie treści, na czym i czym pisano. Jak kultura/cywilizacja korzystała z hieroglifów. 
  • Wyjaśni czym jest pismo oparte na ideogramach.
Metoda realizacji pencil Zrób notatkę lub mapę myśli do tekstu jak wolisz, to pomaga uporządkować wiadomości oraz określa obszary poznanej przez Ciebie wiedzy. 
 
 
 
direct hit Terminy do utrwalenia: 
 Fonogram – pisemny symbol, litera znak i inne oznaczenie, które reprezentuje dźwięk, sylabę, morfem lub słowo. 
 Ideogram – graficzny element wyrażający myśl lub pojęcie.
 Ikona – graficzny element przedstawiający przedmiot osobę lub inny element.
 Symbol – graficzny element mający na celu raczej zakomunikowanie wyobrażenia i pojęcia, które reprezentuje niż rozszyfrowanie ich znaczenia.
 Piktogram – element graficzny opisujący zdarzenie lub szereg zdarzeń  przy pomocy odniesień wizualnych lub wskazówek. 
direct hit Termin zgłoszenia tematu PREZENTACJI do dnia 2 kwietnia 2020 roku. 
Jednym ze sposobów weryfikacji efektów kształcenia przedmiotu Dzieje książki rękopiśmiennej jest opracowanie projektu – prezentacji. Wykorzystaj czas pobytu w domu do realizacji tego zdania. Optymistycznie zakładam, że będziemy mieli szansę wysłuchania Waszych wystąpień wraz z pokazem prezentacji na ćwiczeniach albo zamieścimy je na tej stronie. Zastanów się i wybierze interesujący Cię temat:
  • Książka rękopiśmienna w kulturze arabskiej. Treści oraz sztuka ornamentu. Wytwarzanie i handel księgarski. 
  • Książka w kulturze bizantyjskiej. Sztuka iluminatorska. Oprawa. 
  • Klasztory i biblioteki wczesnośredniowieczne. Książka anglo-iryjska.  
  • Działalność Cyryla i Metodego. Książka słowiańska.
  • Książka we wczesnym średniowieczu. Renesans karoliński. Skryptoria i biblioteki. 
  • Typy pisma w Europie średniowiecznej. Renesans Ottoński. Szkoły iluminatorskie, romańskie malarstwo książkowe. Ośrodki wytwarzania, tematyka, kręgi użytkowników, gromadzenie.
  • Książka rękopiśmienna w kulturze Polski średniowiecznej.
Metoda realizacji pencil Prezentacja:  PowerPoint / Canva / Prezi
envelope with arrow  dydaktyka.bialy@gmail.com